Wat just-in-time voorraad betekent
Just-in-time (JIT) voorraad is een aanpak waarbij je voorraad zo bestelt of produceert dat ze zo dicht mogelijk arriveert bij het moment waarop ze daadwerkelijk wordt gebruikt of verkocht, in plaats van vooraf een grote buffer aan te houden. Het doel is om ongebruikte voorraad in een magazijn te minimaliseren, want ongebruikte voorraad legt kapitaal en opslagkosten vast zonder waarde toe te voegen terwijl ze wacht.
JIT ontstond in de lean productie (het bekendst bij Toyota) als manier om verspilling in het productiesysteem te verminderen. Sindsdien wordt het breder toegepast, ook in retail en distributie, overal waar grote voorraadbuffers duur zijn ten opzichte van het risico om tekort te komen.
De kern van de afweging: efficiëntie vs. veerkracht
JIT verlaagt de opslagkosten en maakt geld vrij dat anders in voorraad zou vastzitten, maar dat doe je door bewust minder veiligheidsvoorraad aan te houden. Dat betekent minder speelruimte om onverwachte situaties op te vangen. Een late leverancierszending of een niet-voorspelde piek in de vraag maakt een voorraadtekort of productiestilstand bij een JIT-aanpak veel waarschijnlijker dan bij een aanpak met buffervoorraad.
Deze afweging werd duidelijk zichtbaar tijdens de wereldwijde verstoringen in de toeleveringsketen in het begin van de jaren 2020, toen veel bedrijven met een lean JIT-voorraad merkten dat ze geen buffer meer hadden toen leveranciers weken of maanden vertraging opliepen. De algemene les sindsdien: JIT werkt goed voor stabiele, voorspelbare en betrouwbaar geleverde artikelen, en werkt slecht voor alles wat volatiel is of met beperkte aanvoer kampt.
- Voordeel: lagere opslagkosten, minder geld vastgelegd, minder risico op veroudering/onverkoopbare voorraad
- Risico: weinig tot geen buffer tegen vraagpieken of late leveringen
- Goede match: voorspelbare vraag + betrouwbare leveranciers met korte levertijden
- Slechte match: volatiele vraag of onbetrouwbare leveranciers met lange levertijden
Gerelateerde bronnen
Vertrouwd door kleine bedrijven
Wat onze klanten zeggen
“Best customer service! Stockflow's customer support is fast and extremely helpful. They assisted me with customization of the software to improve my experience as a user.”