Waarom veiligheidsvoorraad berekenen in plaats van gokken
Eén vast getal voor je hele assortiment, bijvoorbeeld "houd altijd twee weken extra voorraad aan", negeert dat verschillende SKU’s sterk verschillen in vraagvariabiliteit en levertijd van de leverancier. Een stabiel, voorspelbaar artikel en een grillig, seizoensgebonden artikel hebben heel verschillende buffers nodig; één vaste regel geeft het ene artikel onvermijdelijk te veel en het andere te weinig buffer.
Veiligheidsvoorraad goed berekenen koppelt de grootte van de buffer aan de werkelijke variabiliteit van elk artikel, zodat kapitaal naar buffervoorraad gaat waar het echt nodig is, in plaats van gelijk verdeeld te worden ongeacht het risico.
De standaardformule voor veiligheidsvoorraad
De statistisch onderbouwde formule is: Veiligheidsvoorraad = Z-score × standaardafwijking van de vraag × √(levertijd in dezelfde eenheid als de vraag). De Z-score hoort bij je gekozen servicegraad: een servicegraad van 95% gebruikt bijvoorbeeld een Z-score van ongeveer 1,65, terwijl 99% ongeveer 2,33 gebruikt.
De standaardafwijking van de vraag geeft aan hoe sterk je werkelijke verkoop per dag of per week schommelt; de vierkantswortel van de levertijd houdt er rekening mee dat variabiliteit zich opstapelt naarmate de wachttijd tot de aanvulling langer is.
- Z-score: volgt uit je gekozen servicegraad (hogere servicegraad = hogere Z-score)
- Standaardafwijking van de vraag: hoe sterk de werkelijke verkoop van deze SKU schommelt
- Vierkantswortel van de levertijd: houdt rekening met variabiliteit die zich opstapelt tijdens het wachten op aanvulling
Een uitgewerkt voorbeeld
Stel dat een product een standaardafwijking van de dagelijkse vraag van 8 stuks heeft, een gemiddelde levertijd van 7 dagen, en je mikt op een servicegraad van 95% (Z-score ≈ 1,65). Veiligheidsvoorraad = 1,65 × 8 × √7 ≈ 1,65 × 8 × 2,65 ≈ 35 stuks.
Vergelijk dat met een product met een standaardafwijking van slechts 2 stuks bij dezelfde levertijd van 7 dagen en dezelfde servicegraad: Veiligheidsvoorraad = 1,65 × 2 × 2,65 ≈ 9 stuks. Veel minder buffer is nodig, omdat de vraag naar dat artikel veel voorspelbaarder is.
Een eenvoudiger alternatief bij beperkte gegevens
Heb je te weinig verkoopgeschiedenis om een betrouwbare standaardafwijking te berekenen, bijvoorbeeld voor een nieuw product, dan is Veiligheidsvoorraad = (maximaal dagelijks verbruik × maximale levertijd) − (gemiddeld dagelijks verbruik × gemiddelde levertijd) een bruikbare vervanger. Deze methode gebruikt waargenomen worstcasegebruik en -levertijd in plaats van een statistische verdeling, en ruilt wat precisie in voor eenvoud.
Deze methode geeft doorgaans een voorzichtiger (hogere) veiligheidsvoorraad dan de statistische formule voor dezelfde gegevens, omdat ze rechtstreeks plant rond waargenomen worstcasescenario’s in plaats van een berekende waarschijnlijkheid.
De juiste servicegraad kiezen
Een hogere servicegraad (98-99%+) betekent minder stockbreuken, maar vraagt voor elk extra procentpunt bescherming steeds meer veiligheidsvoorraad: het verband is niet lineair in de top. Bewaar zeer hoge servicegraden voor kritieke artikelen, artikelen met hoge marge of artikelen die moeilijk te vervangen zijn, waar een stockbreuk extra duur is.
Voor de meeste standaard-SKU’s is een servicegraad van 90-95% een redelijk vertrekpunt, dat het risico op stockbreuk afweegt tegen het kapitaal dat in buffervoorraad vastzit. Herzie en pas per SKU aan op basis van hoe duur een stockbreuk voor dat specifieke artikel werkelijk is.
Stel bestelpunten in die de juiste buffer al bevatten
Met StockFlow stel je per product een minimumvoorraad in: bereken hier je veiligheidsvoorraad, tel de verwachte vraag tijdens de levertijd erbij en gebruik het totaal als bestelgrens.
Vertrouwd door kleine bedrijven
Wat onze klanten zeggen
“Best customer service! Stockflow's customer support is fast and extremely helpful. They assisted me with customization of the software to improve my experience as a user.”